» Okresy rozwoju mowy
» Jak rozwijać mowę?
» Co warto wiedzieć
   o rozwoju mowy dziecka?


Poradnik logopedy

Okresy rozwoju mowy dziecka


OKRES MELODII (0 - 1 roku po urodzeniu)

Głużenie (2 - 6 miesiąc życia)
Dziecko zaczyna wydawać specyficzne dźwięki, np.: gh, ou, yle, egli, mgm, ek. Dźwięki wydawane w okresie głużenia są odruchami bezwarunkowymi. Głużą zatem dzieci słyszące, niedosłyszące i niesłyszące.

Gaworzenie (6 - 9 miesiąc życia)
Jest ćwiczeniem słuchu, narządów artykulacyjnych i spostrzegawczości. Pomimo wymawiania przez dziecko całych zespołów sylab, np.: -ba, -ta, -da, nie mają one żadnego określonego znaczenia. Pod koniec gaworzenia pojawia się zjawisko powtarzania własnych i zasłyszanych dźwięków.
Uwaga! Gaworzą tylko dzieci słyszące! Jeśli do siódmego miesiąca życia dziecko nie gaworzy - konieczna jest konsultacja lekarska.
Pierwsze słowa wypowiedziane ze zrozumieniem pojawiają się z końcem pierwszego roku życia. Składają się najczęściej z sylab: -ma, -ta, -da, -ba, -la. Roczne dziecko mało mówi, ale bardzo dużo rozumie. Potrafi spełnić proste polecenia. Zna swoje imię, pokazuje części ciała.


OKRES WYRAZU (1 - 2 rok życia).
Dziecko do rozpoznawanych osób, przedmiotów i sytuacji zaczyna dopasowywać nazwy i próbuje je wymówić. W tym okresie opanowuje wszystkie samogłoski (oprócz ą i ę ) i sporo spółgłosek: m, t, b, k, d, ś, ć. Brakujące głoski zastępuje znanymi. Stąd, np.: sylaba -be może oznaczać kozę, brzydkie, Beatę (i wiele innych przedmiotów, nazw i sytuacji). Jest to też okres naśladowania przez dziecko dźwięków wydawanych przez interesujące obiekty, np.: krowa - muu itd. Nazywa się to dźwiękonaśladownictwem. Pod koniec 2 roku życia dziecko operuje kilkudziesięcioma poprawnie wymawianymi wyrazami i niezliczoną liczbą zastępczych. Dwulatek dużo rozumie a nawet zaczyna odróżniać wyraz wymówiony poprawnie od niepoprawnego.


OKRES ZDANIA (2 - 3 rok życia)
Przypada na ten okres najbardziej gwałtowny rozwój słownictwa. 2 latek opanowuje około 1000 słów. Stopniowo coraz swobodniej posługuje się mową za pomocą zdań złożonych, mowa w 80% zrozumiała dla otoczenia. Wymawia samogłoski ę i ą, spółgłoski: w, wi, f, fi, ś, ź, ć, dź, ń, k, ki, g, gi, ch, chi, j, ł, s, z, dz, czasem pojawiają się głoski sz, ż, cz, dż, a także r.


OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECKA (3 - 5 rok życia dziecka)
Jest to okres urokliwych rozmów pełnych uproszczeń, przestawień, niespodziewanych połączeń. Powstają zupełnie nowe wyrazy, czasem charakterystyczne tylko dla danego dziecka - tzw. neologizmy. Okres swoistej mowy dziecka to czas opanowywania najtrudniejszych głosek: sz, ż, cz, dż, r i różnicowania ich z: s, z, c, dz i ś, ź, ć, dź oraz r, l. Włączanie nowych głosek do mowy jest dużym wydarzeniem w procesie jej kształtowania. Bywa, że dziecko używa ich w nadmiarze, np. gdy opanuje ż i cz, mówi żupa (zupa), czytryna (cytryna). Nazywa się to hiperpoprawnością.
W wieku od 3 - 5 lat dziecko zadaje bardzo dużo pytań. Maluchowi wydaje się, że dorośli wszystko wiedzą i potrafią odpowiedzieć na każde pytanie. Do swoich zabaw i opowiadań dzieci zaczynają wprowadzać bogaty świat fantazji. Rodzice informują czasem z odrobiną przerażenia, że ich dziecko zaczyna kłamać. Tymczasem jest to pewna prawidłowość. Wynika to ze zderzenia dziecka z ogromnym, niezbadanym światem, w którym wszystko może się zdarzyć. Zdrowe normalnie rozwijające się polskie dziecko opanowuje artykulacyjną stronę mowy w okresie od 4 r. życia do 5 r. życia. Po ukończeniu 5 r. życia dziecko wymawia wszystkie głoski; buduje zdania poprawne gramatycznie.


DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA (6 rok życia dziecka)
Dzieci 6-letnie powinny wymawiać prawidłowo wszystkie głoski i poprawnie budować zdania, sensowne pod względem gramatycznym. Wypowiedź winna też posiadać właściwy akcent, rytm i melodię.





Opracowano na podstawie:
Kozłowska Kinga. 1998.
Wady wymowy możemy usunąć. Poradnik Logopedyczny.
Kielce: Wydawnictwo Logopedyczne ZNP